Habergold
Dunyatimes

Dövize de Borsa lazım

Döviz kurlarının serbestçe ama spekülasyondan uzak belirlenebilmesi için Yabancı Para Borsası (Döviz Borsası) kurulması öneriliyor. Uzmanlar kurlardaki dalgalanmanın kontrolünü sağlamak için "Tahtakale'nin resmisini kurmak zorundayız" diyor.

09 Kasım 2013 02:27 / Güncelleme: 15 Kasım 2013 23:52 | Kategori: Ekonomi | Ziyaretçi: 2690


Döviz kurlarının serbestçe ama spekülasyondan uzak belirlenebilmesi için Yabancı Para Borsası (Döviz Borsası) kurulması öneriliyor. Uzmanlar kurlardaki dalgalanmanın kontrolünü sağlamak için "Tahtakale’nin resmisini kurmak zorundayız” diyor.
FEDAİ YILDIRIM / İstanbul Ticaret Gazetesi 


Döviz kurlarındaki hareket iş adamından tüketicisine hemen hemen herkesi etkiliyor. Kurulacak iş, yapılacak yatırım, ödenecek borç gibi nedenlerle küçük yatırımcının da gözü dövizdeki iniş çıkışlarda. Ülkemizde döviz kurları konusunda belirleyici kurum kamu otoritesi olan Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası. Döviz kurlarının belirlendiği ikinci adres ise serbest piyasa olarak adlandırılan tarihi "Tahtakale”. 

BORSASI OLSUN

Kurlardaki dalgalanmanın kontrolünü sağlamak amacıyla döviz kurlarının serbestçe ama spekülasyondan uzak belirlenebilmesi için iktisatçılar Yabancı Para Borsası’nın (Döviz Borsası) kurulmasını öneriyorlar.
"Yabancı Para Borsası olursa, orada döviz kurlarını, opsiyonlu satışı, vadeli satışı görürüz ve bu da kur istikrarını getirir" diyen İstanbul Ticaret Odası Müşaviri Dr. Veysi Seviğ, "Tahtakale’nin resmisini kurmak zorundayız. Fransa’da, İngiltere’de, paranın kurlarının hangi bölgede, resmi borsada nasıl işlem gördüğü bellidir. Kontratlarının, resmi nasıl işlem gördüğü bellidir. Türkiye’de bu yok” uyarısında bulundu. Dr. Seviğ, kurulacak bir Yabancı Para Borsası’nın Türkiye’ye faydasını ise şöyle anlattı: "Türkiye’de döviz alım ve satımı yapan yabancı para borsası yok. Böyle bir borsanın olması gerekiyor. Bu borsa, dövize ihtiyaç duyan tüketiciye ve iş adamına döviz kurlarını daha iyi belirleyen bir borsa olacak. Ayrıca döviz büfelerindeki alış ve satışlardaki kur farklılıkları önlenecek. İşlemler standart hale getirilecek. Kayıt dışı faaliyet yürüten Tahtakale de ortadan kaldırılmış olacak. Gayriresmi çalışan bir borsa resmi hale getirilecek ve döviz kurları da daha istikrarlı olacak. Böylece ülkeye giren ve çıkan döviz miktarı da kesinleşecek.”

DÜNYADA ÖRNEKLERİ VAR

Dr. Seviğ, bu konuda Fransa, İngiltere ve Almanya’yı örnek göstererek, şunları söyledi: "Bugünkü ekonomik yapının kurucuları bu ülkeler. Sistemi de iyi takip ediyorlar. Bu ülkelerde canı isteyen her vatandaş bankaya gidip ‘şu kadar para ver’ diyemiyor. Örneğin Brezilya’da bile yabancı para satışı bankalarda yok. Dövize ihtiyaç duyan gidip Döviz Borsası’ndan alıyor. İhtiyacı olmayana döviz satılmıyor. Brezilya’ya giden yabancı biri, ülkeye girdiği zaman dolar verip Real alıyor ve çıkarken ‘üzerimde fazla Real kaldı, dolara çevirmek istiyorum’ derse bile çevirmezler. ‘İhtiyacın kadar al dövizi’ diyorlar.”

MEVCUT SİSTEM

Dr. Seviğ, Türkiye’de Döviz Borsası olduğu takdirde hem devletin döviz giriş ve çıkışlarını rahat kontrol edebileceğini hem de döviz rezervlerinin belli miktarda tutulabileceğini belirtti.

Şimdiki sistemde söylentilerle bile dövizde oynamalar yaşandığına dikkat çeken Dr. Veysi Seviğ, şunları dile getirdi:
"Yüksek miktarlarda dövize ihtiyaç duyan bir tüccar bu ihtiyacını döviz büfelerinden karşılayamayacağı için bankaya başvuruyor. Banka da bu ihtiyacı ya Merkez Bankası’ndan ya da dövizle alışveriş yapan bir müşterisinden talep ediyor. Böylece piyasada dövize yoğun talep olduğuna dair bir söylenti yayılıyor. Ardından döviz fiyatları aniden hareketleniyor ve kur artıyor.”

Dr. Seviğ, Yabancı Para Borsası kurulduğu takdirde bu tür spekülasyonlara bağlı döviz kurlarındaki ani artış ve düşüşlerin de önüne geçileceğini savundu. 

KONTROL EDİLEMİYOR

Türkiye’deki dövizlerin önemli bir kısmının gayriresmi olarak giriş-çıkış yaptığına dikkat çeken Dr. Seviğ, şöyle devam etti: "Dolayısıyla bunlar kontrol edilemiyor. Ancak borsa olsa kontrol edebiliriz. Türkiye’de her döviz büfesi ayrı bir döviz alım satımı yapan bir işletme. Döviz büfelerinin yapacağı işlemleri borsa yapmalı. Döviz kontrolü sağlanmalı.”

* * *
‘Kanun maddesi var, ama kurumu yok’
Dr. Seviğ, "Döviz Borsası olsa, döviz alım ve satımlarında iş adamları ya da tüketici bankalara, bankalar da Merkez Bankası’na yüklenmeyecek, borsaya başvuracak. Böylece döviz fiyatlarında da istikrar sağlanacak. İstanbul, Ankara ve İzmir’de bu borsa kurulabilir ve denetimleri de yapılır. Çok basit bir olay. Bu durum aynı zamanda piyasada standardizasyona sebep olacak. Aslında Vergi Usul Kanunu’nda da Döviz Borsası kurulmasına yönelik bir madde var. Sonra vazgeçilmiş. Kanun maddesi var ama kurumu yok” diye konuştu.
* * *
‘Ayrı bir Döviz Borsası’na gerek yok’

İSTANBUL TİCARET EKONOMİ YAZARI DR. CAN GÜRLESEL: Yabancı paraların kendi arasında veya yabancı paralarla Türk Lirası arasında işlem yapılabilecek piyasalara ihtiyaç var. Ancak bunun için ayrıca bir borsa kurulmasına gerek yok. Şu anda mevcut Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası’nda zaten bununla ilgili bir pazar var. Bu pazar hem teknik altyapısı hem de standartları ile uluslararası niteliklere sahip bir pazar. Ancak bu pazarda işlem yapılmıyor. Bunun da temel nedeni Türkiye’de vadeli döviz fiyatlamasında uygulanan yöntemler. Bu yöntemlerde herkes, uyguladığı hesaplamayla önümüzdeki dönemler için kur artışı öngören işlemler yapıyor. Bu nedenle de piyasa çalışmıyor. Bunun yerine bankalar ile müşteriler arasındaki vadeli (forward) işlemler yapılıyor. Ancak müşterilerin çoğunluğu bankaların bu işlemlerinden de memnun değil. Bu pazarın etkin bir şekilde çalıştırılması gerekiyor. Onun için de hem aşağı hem de yukarı yönlü fiyatlamaların yapılacağı bir ortama ihtiyaç var.

* * *
‘Mevcut sistem iyi işliyor’

İTO MECLİS ÜYESİ VE TÜRKİYE KATILIM BANKALARI BİRLİĞİ GENEL SEKRETERİ OSMAN AKYÜZ: Türkiye’de bir Döviz Borsası’na ihtiyaç olduğunu düşünmüyorum. Mevcut Merkez Bankası, bankalar ve serbest piyasa (Tahtakale) bu fonksiyonu en iyi şekilde yerine getiriyor. Türkiye’de döviz ve efektif piyasalar, Merkez Bankası’nın yöneticiliğinde genel olarak bankalar tarafından yapılıyor. Her türlü döviz ve efektif işlemleri yüzde 70-80 oranında bankalarımız aracılığı ile yerine getiriliyor. Bu sistemin işleyişinde, fiyatlamasında herhangi bir sorun yok. Sadece kayıt dışı (Tahtakale) piyasası çok düşük bir oranda serbest piyasada yerine getiriliyor. Bu noktada ise kambiyo rejimimizin serbest olması nedeniyle bu piyasa var. Ve olacaktır. Bu piyasalar teşkilatlanmış ve herhangi bir karışıklığa, fiyat belirsizliklerine neden olmuyor. Bildiğiniz gibi dövizin fiyatı genel arz ve talep ile Merkez Bankası’nın para politikası kararlarına göre belirleniyor.

* * *
‘Ayaklı borsa kurumsallaşsın’
İTO MECLİS ÜYESİ VE ZİRAAT BANKASI YÖNETİM KURULU BAŞKANI MUHARREM KARSLI: Dünyanın çeşitli yerlerinde hisse senedi borsaları ile döviz borsaları aynı kurum içinde yan yana bulunuyor. Örneğin Almanya’daki Düsseldorf Borsası ve ABD’deki Philadelphia Borsası. Türkiye’de de Döviz Borsası’na elbette ihtiyaç var. Zira döviz de hisse senedi, altın ve emtia gibi bir borsa metaıdır. Ayaklı borsanın kurumsal borsaya dönüştürülmesi güven açısından faydalı olur. Borsa İstanbul (BIST) bünyesinde buna da yer verilebilir. BIST bünyesinde Altın Borsası, Vadeli Emtia Borsası, Vadeli Hisse Senedi Borsası olabiliyorsa Döviz Borsası da kurulmalıdır. Yalnız, Hisse Senedi Tahvil Borsası bugün daha ziyade ulusal nitelikte, Altın Borsası da ağırlıklı olarak uluslararası nitelikte olduğu halde Döviz Borsası tümüyle uluslararası piyasalara bağlı olacak ve uluslararası bir piyasayı yönetebilecek nitelikte eleman ve yöneticilere ihtiyaç duyulacak. Bu da biraz zaman gerektirir. Fonksiyonları gittikçe artan ve büyüyen borsamızda bir döviz bölümünün düşünülmesi için zamanın geldiği görüşündeyim.


Etiketler
Sitemiz yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm haklarının sahibidir. Kaynak gösterilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı özel izin alınmadan kullanılamaz. Ancak alıntılanan köşe yazısı/haberin bir bölümü, alıntılanan habere aktif link verilerek kullanılabilir.
YUKARI